(close this window to go back to Thaicosderm)

แสงแดดกับผิวหนัง
สุหัทยา อังสุวรังษี

ทุกคนทราบดีว่า แสงแดดมีคุณประโยชน์มากมาย แสงแดดช่วยให้ความอบอุ่นแก่ทุกสรรพสิ่งบนพื้นโลก  แสงแดดจำเป็นต่อร่างกาย ในการสร้างวิตะมินดี ซึ่งจะช่วยให้กระดูกมีความแข็งแรง  นอกจากนี้ ยังมีการใช้พลังงานบางช่วงของแสงแดด ในการรักษาโรคผิวหนังบางชนิดด้วย เช่น สะเก็ดเงิน ด่างขาว  แต่แสงแดดในปริมาณที่มากเกินไป สามารถเป็นอันตรายต่อผิวหนังได้

รู้จักแสงแดด

แสงจากดวงอาทิตย์เป็นพลังงานคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า (electromagnetic radiation) ที่ประกอบด้วยความยาวคลื่น ตั้งแต่ radio waves (>1mm) ไปจนถึง gamma rays(<100Å)   แต่ พลังงานแสงแดดที่ตกมาถึงพื้นโลก ๙๙% ประกอบด้วยความยาวคลื่นในช่วงของ infrared, visible light และ ultraviolet  

แสงในความยาวคลื่นของอุลตราไวโอเลต(UVL=Ultraviolet light) แบ่งเป็น ultraviolet A(UVA wavelength 320-400nm), ultraviolet B( UVB wavelength 280-320nm) และ ultraviolet C(UVC wavelength 190-280 nm)  เฉพาะUVA และ UVB(>290nm) เท่านั้นที่ส่องมาถึงพื้นโลก ส่วน UVC ซึ่งเป็นอันตรายอย่างมากต่อนิวเคลียสของเซลล์ จะถูกกรองโดย โอโซนในบรรยากาศชั้น stratosphere ทำให้ไม่สามารถผ่านมาถึงพื้นโลก

UVB จะผ่านเข้าไปในผิวหนังได้แค่ชั้นหนังกำพร้า และชั้นตื้นๆของหนังแท้  เป็นตัวการสำคัญที่ทำให้เกิดการไหม้แดด (sunburn) ถ้าได้รับในปริมาณที่มากเกินไป และถ้าได้รับมากในระยะยาว อาจก่อให้เกิดมะเร็งผิวหนังได้

UVA ผ่านผิวหนังได้ลึกกว่า คือลงไปถึงชั้นหนังแท้ ซึ่งถ้าได้รับมากเกินไป จะไปทำลายเนื้อเยื่อคอลลาเจน และอิลาสติก ทำให้เกิดการแก่ก่อนวัย (photoaging)  ปัจจุบันเชื่อว่า UVA ก็เป็นสาเหตุของมะเร็งผิวหนังด้วยเช่นกัน

ผลของแสงแดดต่อผิวหนัง

ผิวหนังของแต่ละคน ตอบสนองต่อแสงแดดแตกต่างกัน ขึ้นกับสีผิว หรือปริมาณของเม็ดสี (melanin pigment) ที่ผิวหนังของแต่ละคน คนที่มีปริมาณเม็ดสีน้อย จะมีสีผิวขาว และมีแนวโน้มที่จะเกิดการไหม้แดดได้ง่ายกว่าคนสีผิวคล้ำ

แสงแดด(โดยเฉพาะช่วงของ UVB)ช่วยในการ สังเคราะห์ วิตะมินดี ที่ผิวหนัง

การไหม้แดด (sunburn reaction)  เกิดจากผิวหนังได้รับแสงแดดในปริมาณที่มากเกินไป เกิดอาการแดง มักเกิดภายใน ๒๔ ชั่วโมง และอาจมีอาการบวม และปวดบริเวณผิวหนังได้ หลังจากนั้นอาการแดงจะค่อยๆ ลดลง และอาจมีการลอกของผิวหนังตามมา  การไหม้แดด เป็นผลจากแสงในช่วงของ UVB ต่อผิวหนังในชั้นหนังกำพร้า ทำให้เซลล์บวมและมีการเปลี่ยนแปลงของนิวเคลียสของเซลล์ได้ เซลล์จะมีการซ่อมแซมให้กลับสู่ปกติ แต่ถ้ามีการเปลี่ยนแปลงของโปรตีนของนิวเคลียส ในระยะยาว หรือการซ่อมแซมไม่สมบูรณ์ อาจทำให้เกิดมะเร็งผิวหนัง ในภายหลังได้

สีผิวคล้ำขึ้น (tanning) เกิดจากมีการผลิตและกระจายของเม็ดสีมากขึ้น เพื่อป้องกันนิวเคลียสของเซลล์ ของผิวหนัง จากอันตรายของแสงแดด

ผู้ป่วยโรคผิวหนังบางชนิด จะมีความไวต่อแสงแดดมากกว่าคนปกติ เมื่อถูกแสงแดดจะทำให้อาการของโรคกำเริบขึ้นได้ เช่น SLE, DLE, PMLE, Rosacea, Solar urticaria เป็นต้น  ผู้ป่วยเหล่านี้จำเป็นต้องหลีกเลี่ยงแสงแดด หรือใช้ครีมกันแดด เป็นประจำ

ยาบางชนิด จะทำให้ผิวหนังไวต่อแสงแดดมากขึ้น เช่น ยาในกลุ่มเตตราไซคลิน ซัลฟา ยากันชัก ยาแก้โรคซึมเศร้า ยาต้านการอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ เป็นต้น

แสงอุลตราไวโอเลตทำให้ภูมิคุ้มกันของผิวหนังลดลง เชื่อว่าเป็นสาเหตุหนึ่งที่ทำให้เกิดมะเร็งผิวหนังมากขึ้น นอกจากนั้น ภูมิคุ้มกันของร่างกายโดยทั่วไปก็ลดลงด้วย ในบางคนอาจมีแผลร้อนในในปาก หลังจากถูกแสงแดดมากเกินไป โรคติดเชื้อบางอย่าง อาจมีอาการกำเริบขึ้น เช่น สุกใส เริม เป็นต้น

การได้รับแสงอุลตราไวโอเลต ในระยะยาว เป็นสาเหตุหนึ่งของการแก่ของผิวหนัง ที่เรียก photoaging  หรือ extrinsic aging ผิวหนังจะมีการหยาบกร้าน  มีรอยย่นก่อนวัย สีผิวไม่สม่ำเสมอ เป็นฝ้า กระ อาจมีเส้นเลือดฝอย หรือเกิดจ้ำเลือดได้ง่าย  ผิวหนังที่มีการเปลี่ยนแปลงไปมาก ในระยะยาว อาจก่อให้เกิดมะเร็งของผิวหนังได้

ผลของแสงแดดต่อตา

แสงอุลตราไวโอเลตบี มีอันตรายต่อดวงตา (cornea, lens and retina)  ถ้าได้รับมากเกินไปในระยะสั้น สามารถเกิด photokeratitis หรือ 'snow-blindness'  ผลระยะยาวถ้าได้รับสะสมมากเกินไป ทำให้เกิดต้อกระจกได้ ยังพบว่าเป็นสาเหตุหนึ่งของสายตาสั้นในคนสูงอายุได้ (age-related near-sightedness)

ผิวหนังมีการป้องกันตัวเองจากแสงแดดอย่างไร

ในภาวะปกติ ผิวหนังจะป้องกันตัวเองโดยสร้างเม็ดสีที่ผิวหนังเพิ่มขึ้น  

และเพิ่มความหนาของเซลล์ผิวหนังชั้นหนังกำพร้าชั้นบน เพื่อป้องกันอันตรายจากแสงแดด โดยเซลล์ชั้นบนสุดจะสะท้อนแสงอุลตราไวโอเลต และยังมีโปรตีนบางชนิด ที่สามารถดูดซับแสงอุลตราไวโอเลต โดยเฉพาะช่วงของ UVB ได้ด้วย

 ปกป้องผิวจากแสงแดด

หลีกเลี่ยงแสงแดดในช่วง ๑๐.๐๐น. ถึง ๑๕.๐๐น. ซึ่งจะมีปริมาณของแสง UVB ซึ่งเป็นตัวการหลักในการเกิดการไหม้แดด มากกว่าช่วงเวลาอื่นของวัน 

ถ้าจำเป็นต้องออกไปกลางแดด ควรสวมเสื้อแขนยาว กางเกงขายาว ใส่หมวกปีกกว้าง กางร่ม พยายามอยู่ในที่ที่มีร่มเงา  สวมแว่นตากันแสงอุลตราไวโอเลต เพื่อป้องกัน การเกิดต้อกระจก

ทาครีมกันแดดที่สามารถป้องกันทั้ง UVA และ UVB  ก่อน อย่างน้อย ๓๐ นาทีล่วงหน้า ถ้าต้องออกไปกลางแจ้ง แสง UVA สามารถผ่านทะลุกระจกได้ ผ่านก้อนเมฆได้  เวลาไปเที่ยวชายหาด แม้จะอยู่ในร่ม แสงอุลตราไวโอเลตก็สามารถสะท้อนเม็ดทราย ผิวนํ้า มาถึงร่างกายเราได้

 

โอโซนกับแสงแดด

สิ่งแวดล้อมมีผลต่อสุขภาพของคนเรา การเปลี่ยนแปลงของสิ่งแวดล้อมหลายอย่าง เกิดขึ้นจากการกระทำของมนุษย์เราเอง ซึ่งบางสิ่งที่เปลี่ยนแปลงไป อาจมีผลเสียต่อสุขภาพ เราสามารถป้องกัน หรือลดสิ่งเหล่านี้ได้ ถ้าเรามีความเข้าใจว่า ในการดำเนินชีวิตประจำวันแต่ละวันของเรา มีผลกระทบใดต่อสิ่งแวดล้อมบ้าง

โอโซนคืออะไร

โอโซน (ozone, O3) ประกอบด้วยออกซิเจน ๓ อะตอม มีมากในบรรยากาศที่หุ้มห่อโลก ชั้น Stratosphere มีความสำคัญช่วยกรองแสงอุลตราไวโอเลตซี และอุลตราไวโอเลตบีบางส่วน ไม่ให้ตกมาถึงพื้นโลก

โอโซนมีความสำคัญในการกรองแสงในช่วงความยาวคลื่น 220-320 nm(UVC-UVB)  ความสามารถในการดูดซับแสงของโอโซนลดลง เมื่อความยาวคลื่นมากขึ้น แสงที่ความยาวคลื่นมากกว่า 320 nm ไม่ถูกดูดซับโดยโอโซน ส่วนแสงในความยาวคลื่นน้อยกว่า 280 nm ทั้งหมด จะถูกดูดซับได้หมดในชั้นบรรยากาศ ก่อนจะตกสู่พื้นโลก ดังนั้นการลดลงของโอโซน จะมีผลมากต่อแสงช่วงความยาวคลื่น 280-320 nm (UVB)  

ในภาวะปกติ ปริมาณของโอโซน จะค่อนข้างคงที่ เนื่องจากมีการสร้างและทำลายเกิดขึ้นพอๆกัน อยู่ตลอดเวลา

อะไรทำให้โอโซนลดลง

สารบางอย่างที่นำมาใช้ในอุตสาหกรรม เช่น CFCs(chlorofluorocarbons) และ halons  เมื่อขึ้นไปสู่บรรยากาศที่หุ้มห่อโลก จะปล่อยอะตอมของ chlorine และ bromine ซึ่งจะทำลายชั้นโอโซน

CFCs เป็นสารที่คงทน และไม่ถูกชะล้างโดยฝน ซึ่งต่างจากสารคลอรีนที่ใช้กันในสระว่ายน้ำ ที่ถูกทำลายได้ง่ายเมื่อฝนตกทำให้ไม่มีการตกค้าง เมื่อสาร CFCsตกค้างอยู่ในบรรยากาศ จะสามารถขึ้นไปสะสมอยู่ในชั้น Stratosphere ซึ่งอยู่ห่างจากพื้นโลก ประมาณ ๑๕ - ๕๐ กิโลเมตร  เมื่อถูกกับแสงอุลตราไวโอเลต สาร CFCs จะแตกตัวเกิดเป็นอะตอมของ chlorineขึ้น   chlorine หนึ่งอะตอมสามารถทำลายโมเลกุลของโอโซน ได้ถึง ๑๐๐,๐๐๐ โมเลกุล ทำให้โอโซนในบรรยากาศลดลง ผลต่อเนื่องจากการลดลงของโอโซนก็คือ แสงอุลตราไวโอเลตจะผ่านสู่พื้นโลกมากขึ้น ดังได้กล่าวแล้วว่า แสงอุลตราไวโอเลตที่มากเกินไปมีผลต่อร่างกายหลายอย่าง เช่น ระยะสั้นทำให้เกิดการไหม้แดด ระยะยาวทำให้เกิดมะเร็งผิวหนัง ลดภูมิคุ้มกันของร่างกาย ผิวหนังดูแก่ก่อนวัย เกิดต้อกระจก เป็นต้น 

สาร CFCs ถูกใช้ในการผลิตสเปรย์ ตู้เย็น เครื่องปรับอากาศ สารhalons ใช้ในการผลิตเครื่องมือสำหรับดับเพลิง 

เราสามารถช่วยสิ่งแวดล้อมได้โดย ลดการใช้สาร CFCs ในชีวิตประจำวัน 

---

copyright©2000-2,Thaicosderm.org, All rights reserved
disclaimer
http://www.thaicosderm.org
webmaster@thaicosderm.org